E-poradnik

Ból kręgosłupa jest jednym z najczęstszych schorzeń występujących u mieszkańców (ok. 90% osób) krajów wysoko rozwiniętych. Najczęściej dotyczy lędźwiowego odcinka kręgosłupa (ok. 80%) i szyjnego (ok. 15%). Często ma charakter nawracający i z pewnością utrudnia codzienne funkcjonowanie. Przeczytaj artykuł i dowiedz się wszystkiego, co ważne, na temat tego powszechnego problemu.

Dlaczego boli kręgosłup?

Jeśli chodzi o przyczyny bólu kręgosłupa, mogą być naprawdę różne. Zdarza się, że ból spowodowany jest przeciążeniem, brakiem ruchu albo nawet stresem. Ból kręgosłupa może wynikać też z nadmiernej pracy siedzącej albo przepracowania. Ból pleców nie zawsze musi oznaczać poważną chorobę. Z pewnością jest to jednak sygnał dla organizmu, że warto zmienić swój styl życia i przyzwyczajenia.

Ból pleców może mieć charakter bólów promieniujących do:

• kończyn górnych (tzw. rwa ramienna);
• tułowia (nerwy międzyżebrowe);
• kończyn dolnych (tzw. rwa kulszowa) – spotyka się go najczęściej.

Rodzaje bólu kręgosłupa

Rodzaj bólu kręgosłupa możemy określić między innymi biorąc pod uwagę czas jego trwania. To bardzo istotny element diagnostyczny. Pomoże nam określić, czy mamy do czynienia z nagłym epizodem, albo stanem przewlekłym. Ból kręgosłupa możemy podzielić na:

• ostry – trwa mniej niż 4 tygodnie;
• podostry – trwa od 4 tygodni do 3 miesięcy;
• przewlekły – trwa powyżej 3 miesięcy.

Poza czasem trwania bólu, pod uwagę musimy wziąć także jego rodzaj. Ważne jest ustalenie, dlaczego kręgosłup boli. Wyróżniamy 2 typy bólu kręgosłupa:

• nieswoisty;
• swoisty.

Rodzaje bólu kręgosłupa: ból nieswoisty

Ból nieswoisty to najczęstszy typ bólu kręgosłupa – występuje aż w 90% przypadków.
Ten rodzaj bólu nie ma konkretnej przyczyny i nie wymaga wykonywania badań obrazowych. Charakteryzuje się tym, że obszar odczuwania bólu jest ograniczony jedynie do okolicy kręgosłupa. Nie promieniuje do innych części ciała. Ból nieswoisty w zależności od czasu trwania dzieli się na:

• ostry – trwa zwykle do kilkunastu dni;
• przewlekły – ból utrzymujący się tygodniami, miesiącami, a nawet latami. Czynniki, które sprzyjają rozwojowi bólu przewlekłego to: depresja, przeciążenia związane z pracą (ciężka praca fizyczna lub długotrwałe przebywanie w jednostajnej pozycji), złe warunki bytowe.

Ból nieswoisty ostry – jak go wyleczyć?

W leczeniu bólu nieswoistego ostrego bardzo ważne jest, aby mimo istnienia bólu, podtrzymywać aktywność fizyczną w stopniu, w jakim jest to możliwe. Długotrwałe leżenie może prowadzić do osłabienia mięśni i narastania objawów. Korzystne są również umiarkowane ćwiczenia fizyczne – w szczególności pływanie. Najlepiej wykonywać je zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty. Mogą one dotyczyć:

• instruktażu dotyczącego prawidłowego schylania się i podnoszenia przedmiotów;
• wykonywania ćwiczeń wzmacniających mięśnie i rozciągających; ćwiczeń równowagi.

Ważne: odpowiednia aktywność fizyczna minimalizuje ryzyko nawrotów bólu. Unikaj długotrwałego leżenia.

W leczeniu ostrego nieswoistego bólu kręgosłupa warto zwrócić także uwagę na poniższe kwestie:

• stresu, ćwiczenia i techniki relaksacyjne;
• aktywność fizyczna;
• dbanie o utrzymywanie właściwej masy ciała;
• ciepłe okłady;
• masaże;
• akupunktura/akupresura.

Ból nieswoisty ostry – leczenie farmakologiczne

W przypadku ostrego bólu, leki przeciwbólowe należy stosować krótko (do 2-4 tygodni) i jedynie wtedy, kiedy pojawia się wyraźny ból i dyskomfort utrudniający codzienne funkcjonowanie.

Leczenie przewlekłego bólu nieswoistego

Przewlekły ból nieswoisty wymaga postępowania zbliżonego do tego, które podejmujemy w leczeniu bólu nieswoistego ostrego. Dodatkowo bardzo ważne jest podejmowanie działań mających na celu poprawę ogólnej sprawności fizycznej. Warto więc zadbać o:

• systematyczną aktywność fizyczną;
• wzmacnianie mięśni odpowiedzialnych za utrzymywanie prawidłowej postawy ciała;
• redukcja stresu – obniżony nastrój może nasilać dolegliwości bólowe albo nawet je wywoływać.

Rodzaje bólu kręgosłupa: ból swoisty

Ból swoisty występuje rzadziej, bo tylko w około 10% przypadków. Ma konkretne przyczyny i wymaga diagnostyki. W tym rodzaju bólu kręgosłupa pojawia się przyczyna, która może dotyczyć kości, stawów, nerwów albo innych chorób współistniejących. 

Cechy bólu swoistego:

• promieniowanie bólu do kończyny górnej lub dolnej;
• osłabienie mięśni objawiające się wypadaniem przedmiotów z ręki, trudności z wykonywaniem ruchów precyzyjnych, opadanie stopy, niepewność przy chodzeniu,
• niemożność utrzymania ciężaru ciała na pięcie lub palcach stopy, wręcz brak możliwości utrzymania się na nogach;
• osłabienie lub brak czucia w okolicy pośladków, krocza;
• zaburzenia czynności wydalniczych (nietrzymanie moczu, stolca).

Ból kręgosłupa – kto powinien zachować ostrożność?

Ból kręgosłupa nie musi świadczyć o poważnym schorzeniu. Są jednak sytuacje, gdy ból kręgosłupa może być groźniejszy niż zazwyczaj. Dolegliwości kręgosłupa mogą wynikać z chorób współistniejących, urazów czy osłabienia organizmu. U części pacjentów ryzyko wystąpienia bólu swoistego jest znacznie wyższe. Decyduje o tym wiek, stan zdrowia, przebyte choroby czy nawet przyjmowane leki. 

Ból kręgosłupa – grupa szczególnego ryzyka

Kto powinien uważać?	Dlaczego?
Osoby starsze i z osteoporozą	Większa kruchość kości; ryzyko złamań występuje nawet po niewielkim urazie.
Bardzo młodzi (<20) i po 50. roku życia	Występuje wyższe ryzyko nowotworów.
Osoby po urazach lub przewlekle na sterydach	Uraz + osłabiona struktura kości → większe ryzyko uszkodzeń kręgosłupa.W przypadku starszych pacjentów uraz może być nawet stosunkowo niewielki, ale z racji wieku i współistnienia dodatkowych schorzeń (jak np. osteoporoza) może skutkować nawet złamaniem kręgu
Osoby z przebytą/obecną chorobą nowotworową	Możliwość przerzutów lub zmian w obrębie kręgosłupa.
Osoby z objawami ogólnymi: nocny ból, gorączka, osłabienie, utrata masy ciała	Mogą wskazywać na proces zapalny, infekcję lub chorobę ogólnoustrojową.
Osoby z zakażeniami lub niską odpornością	Wyższe ryzyko rozwoju infekcji obejmujących kręgosłup.
Osoby używające narkotyków dożylnie	Zwiększone ryzyko poważnych infekcji, w tym kręgosłupa.

Jeśli występuje u Ciebie któryś z powyższych objawów, warto rozważyć konsultację z lekarzem i wdrożenie diagnostyki. Lekarz zaleci wykonanie niezbędnych badań – może to być RTG, TK lub MR – rodzaj badania jest dobierany indywidualnie w zależności od objawów. Na podstawie wyników badań diagnostycznych stawiana jest diagnoza i zlecane jest właściwe leczenie.

Jakie leki na ból kręgosłupa mogą Ci pomóc?

• paracetamol;
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen, ketoprofen);
• leki zmniejszające napięcie mięśni szkieletowych (np. baklofen);
• leki opioidowe (np. tramadol) – tylko w przypadku bardzo silnego bólu. Stosowanie leków z tej grupy wymaga szczególnej ostrożności, bo są to leki o potencjale uzależniającym. Ich przedawkowanie może prowadzić do bardzo niebezpiecznych powikłań, w tym nawet do zatrzymania czynności oddechowej.

Ból kręgosłupa – e-porada lekarska

Ból kręgosłupa nie zawsze musi wymagać stacjonarnej wizyty w przychodni. Jeśli zależy Ci na szybkiej konsultacji, warto rozważyć skorzystanie z pomocy poradni lekarskiej online. To wygodne i bezpieczne rozwiązanie. Nie musisz wychodzić z domu, aby otrzymać e-receptę, skierowanie na badania czy zwolnienie. E-porada lekarska jest praktyczną formą wsparcia, którą docenisz szczególnie wtedy, gdy ból kręgosłupa pojawi się nagle i będzie bardzo intensywny. Zachęcamy do umówienia się na e-poradę lekarską do naszej nowoczesnej przychodni online.